Giá Trị Tranh Sơn Mài “Nét Đẹp Của Nghệ Thuật Truyền Thống”

Giá Trị Tranh Sơn Mài

Khái niệm tranh sơn mài

Sơn mài là gì

Được phát hiện bởi những hoạ sĩ Việt Nam đầu tiên học tại trường Mỹ thuật Đông Dương vào đầu thập niên 1930 khi tìm tòi và phát hiện thêm các vật liệu khác như vỏ trứng, ốc, cật tre và sử dụng kỹ thuật sơn mài vốn có để cho ra đời những bức tranh sơn mài thực sự. Và cũng từ đó, sơn mài được nhắc đến ngày một nhiều và trở nên phổ biến.Khái niệm tranh sơn mài

Tranh sơn mài là gì

“ Sơn mà là một chất liệu độc đáo, những tác phẩm sơn mài là những tác phẩm kỳ diệu “ – là những nhận xét của khán giả nước bạn thông qua những cuộc triển lãm tạo hình của Việt Nam được tổ chức tại các nước xã hội chủ nghĩa Đông u và khi Việt Nam vinh dự tham gia cuộc triển lãm tạo hình của 12 nước xã hội chủ nghĩa lần thứ nhất tại Mát-xcơ– va 1959.
Các định nghĩa về sơn mài đã được tìm thấy cách đây hàng trăm năm Trước Công Nguyên khi mà nhân dân ta đã dùng mủ cây sơn để trét thuyền, hay qua những cổ vật, pho tượng gỗ đất đều được sơn son thếp vàng ở các triều đại Lê, Lý, Trần. Tranh sơn mài là loại tranh sử dụng các vật liệu truyền thống trong kĩ thuật sơn mài như : sơn the, bạc thếp, vàng thếp, sơn cánh gián làm chất kết dính cùng các lạoi son, vỏ trai… để vẽ trên nền vóc màu đen.
“ Sự kiện quan trọng đặc biệt ở thời kỳ đầu xây dựng nền hội hoạ hiện đại Việt Nam là sự xuất hiện tranh sơn mài” – lời viết của hoạ sĩ Quang Phòng cho thấy được tầm quan trọng và vị trí của tranh sơn mài đối với nền hội hoạ Việt Nam. Vì vậy để tạo ra một kiệt tác bằng kỹ thuật sơn mài, đòi hỏi người nghệ sĩ phải có sự nỗ lực, kiến trì và đam mê vì thông thường sẽ mất khoảng 6 tháng để làm nên một bức tranh sơn mài.

Nguyên liệu sử dụng vẽ tranh sơn mài

Để có thể hoàn thành một tác phẩm tranh sơn mài sẽ cần sự kết hợp từ rất nhiều loại nguyên liệu khác nhau như sơ,màu, son…Sơn mài có chất liệu chủ yếu đến từ mủ nhựa được trích từ vỏ của cây sơn – mủ nhựa có độ dính cao và bền chắc, chịu được nước mưa, nước mặn và độ ẩm cao. Ngoài ra còn có những chất liệu phổ biến khác được sử dụng trong quá trình vẽ tranh gồm :
Sơn : Lấy từ cây sơn, ngoài ra còn dùng dầu trẩu, dầu trám, nhựa thông và nhựa dó.
Màu : Sơn mài truyền thống dùng hai màu cơ bản là cánh gián đen và đỏ, loại màu chế từ khoáng chất vô cơ nên không bị phân huỷ trước ánh sáng và thời gian.
Các sản phẩm từ bạc như bác thếp, bạc dán, bạc xay, bác dầm.
Các sản phâm từ vàng.
Các vật liệu khác như vỏ trứng, vỏ trai, vỏ ốc, bột điệp.Nguyên liệu sử dụng vẽ tranh sơn mài

Các lưu ý khi sử dụng kĩ thuật sơn mài

Dị ứng : Với nguyên liệu chính là mủ cây sơn nhưng khi tiếp xúc trực tiếp cũng có thể đẫn đến sưng tấy và nổi mẩn ngứa. Trường hợp trên sẽ kéo dài trong vài tuần nhưng bạn có thể tự chữa tại nhà bằng cách nghiền nát lá carambola tươi và chà xát lên vùng da ngứa.
Sử dụng kĩ thuật sơn mài : Bạn phải tuyết đối chú ý vì cách xử kí khó khăn vì nó sẽ nhăn, khô và sẫm màu ngay lập tức khi tiếp xúc với nước, gió và ánh sáng mặt trời. Người trồng sơn mài chỉ có thể có được nó từ nửa đên đến rạng sáng vật nên nhựa được thu thập chứa trong các thùng tre lớn được đậy kín bằng các dán giấy sáp lên bề mặt của chúng để làm cho kín. Các thùng chứa sơn mài đó để được vài tháng ở một nơi thoáng mát và tối cho đến khi các chất liệu của sơn mài lắng xuống thành ba lớp chính. Lớp Lớp trên cùng là sơn mài của tầng thứ nhất (sơn mài màu nâu đỏ); Nó ít dính nhất, màu nâu vàng. Nhựa sau đó được lọc để loại bỏ hoàn toàn tất cả các tạp chất, cho vào lọ đất nung hoặc lọ gốm, và khuấy liên tục và đều bằng que tre hoặc gỗ trong vài giờ để thoát hơi. Lớp tiếp theo là sơn mài của tầng thứ hai. Lớp này dính hơn và có màu nâu vàng đậm hơn. Người dùng nên sử dụng thùng sắt. Người ta phải khuấy nhựa bằng một thanh sắt trong vài giờ để có được một sơn mài đen, bóng được gọi là sơn mài. Tầng dưới cùng rất dính và mềm, có màu vàng bùn. Nó cứng lại khi khô và một tác phẩm làm từ kĩ thuật sơn mài được ra đời.sử dụng kĩ thuật sơn mài

Đặc điểm nổi bật của nghệ thuật tranh sơn mài

Được kế hợp theo các gam màu truyền thống như nâu, đen, đỏ, vàng, trắng cùng với kỹ thuật khảm vỏ trứng, của và vỏ ốc. Kỹ thuật làm tranh sơn mài được đổi mới dần qua các cách xử lý thuộc nhuộn, bổ sung các tông màu xanh lá cây khác nhau để làm phong phú cách phối màu, sử dụng bóng râm, ánh sáng khác với sự xen kẽ của các tông màu khác nhau, và được áp dụng phương pháp đá bọt và đánh bóng. Hơn nữa, qua rất nhiều các tác phẩm qua từng giai đoạn lịch sử đã chứng minh được sự đa dạng trong các nguồn tài nguyên biểu cảm, vô tạn của nghê thuật sơn mài.điểm nổi bật của nghệ thuật tranh sơn mài

Giá trị lịch sử của tranh sơn mài

Trong nhiều triều đại phong kiến, đồ sơn mài đáp ứng nhu cầu trang trí bằng cách làm nổi bật các hoa văn trang trí cung điện của vua chúa, quý tộc, cũng như các yếu tố kiến ​​trúc, vũ khí, xe ngựa, nhạc cụ, đồ đựng, chai lọ. Vì vậy, cùng với thời gian, chức năng nghệ thuật của đồ sơn mài ngày càng được thừa nhận. Ở Nhật Bản, mặc dù đồ sơn mài đã được sử dụng từ thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên, nhưng nó chỉ giới hạn trong các vật dụng hàng ngày như đồ gốm hoặc dụng cụ pha trà. Mãi đến thế kỷ thứ 4 sau Công nguyên, người Nhật Bản và người Hàn Quốc mới bắt đầu tiếp xúc với việc buôn bán đồ sơn mài ở lục địa châu Á. Họ được tiếp xúc với các kỹ thuật khảm, chạm khắc, tạo mẫu và trang trí khác nhau, và sử dụng các kỹ thuật cơ bản để tạo ra các bức tranh như vẽ phẳng, đánh bóng, đánh bóng và dập nổi. Sự phát triển của đồ sơn mài Nhật Bản đạt đến đỉnh cao, ảnh hưởng của nó đã vượt xa biên giới đất nước và lan sang các nước châu u.
Đồ sơn mài cũng có truyền thống lâu đời ở Việt Nam. Hơn 2.000 năm trước, trong thời kỳ văn hóa Đông Sơn, người Việt đã biết chế biến sơn mài thô để làm ra những vật dụng hữu ích. Nhiều đồ vật trong gia đình và môn phái được trang trí bằng hình ảnh và sau đó được sơn. Chúng được tìm thấy trong các ngôi mộ cổ được tìm thấy ở đây và ở miền Bắc Việt Nam. Kể từ thời nhà Lý (thế kỷ 11) và thậm chí trước đó, đồ sơn mài đã được sử dụng rộng rãi để trang trí cung điện, sảnh công cộng, đền, chùa và đền thờ. Những bí quyết kỹ thuật liên quan đến nghề này luôn được giữ bí mật và truyền lại cho các nghệ nhân trong bộ tộc, từ đời cha sang đời con. Tay chủ kiệt xuất được vua ban thưởng, phong tước. Nhu cầu chuyên môn hóa ngày càng lớn tất yếu dẫn đến việc hình thành các bang hội. Một bang hội như vậy giỏi xử lý đồ sơn mài, trong khi những tộc khác giỏi mạ vàng hoặc sản xuất bột miến.Giá trị lịch sử của tranh sơn mài

Ngày nay, tại Hà Nội và một số khu vực lân cận, vẫn còn nhiều đường phố, khu phố và làng mạc, vẫn bảo tồn sản phẩm sơn mài truyền thống này. Các vật thể làm từ tre, gỗ, vải, đất hoặc da, khi đã được phủ sơn mài để bảo vệ và tôn tạo, sẽ có độ bóng, bền và kín nước. Để chứng minh cho điều này, có những vật thể sơn mài được phát hiện gần đây trên những chiếc thuyền bị chìm thuộc về chúa Nguyễn ở miền Nam Việt Nam; chúng được tìm thấy nguyên vẹn mặc dù thực tế là chúng đã được ngâm trong nước muối hơn 100 năm. Đó là lý do tại sao sơn mài được sử dụng rất rộng rãi để trang trí trong nghệ thuật và thủ công và công nghiệp.
Trong nhiều thế kỷ, đồ sơn mài của Việt Nam đã nổi bật bởi tính độc đáo và chất lượng cao khi tiếp xúc với các sản phẩm tương tự của các nước láng giềng (Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và Myanmar). Nó có mặt ở khắp mọi nơi trên đất nước Việt Nam – từ ván gỗ, thuyền và đồ gia dụng của nông dân, đến nghệ thuật và thủ công mỹ nghệ tinh xảo như đồ vật mạ vàng, hoa và khảm xà cừ trong đồ nội thất. Tuy nhiên, mối quan tâm thẩm mỹ của người dân trong cuộc sống hàng ngày vẫn còn hạn chế trong các đồ gia dụng trang trí và đồ thờ cúng, chẳng hạn như tượng tôn giáo.
Việc thành lập Ecole Superieure des Beaux-Arts d’Indochine đã thúc đẩy mạnh mẽ sự sáng tạo của hai họa sĩ người Pháp (Victor Tardieu (1870-1937) và cộng sự của ông Joseph Indochine (1870-1937). Joseph Inguimberty (1896-1917)) đã khuyến khích sự ra đời của các hình thức hội họa mới. Tiếp xúc với hội họa cổ điển châu u đã gây ra một sự thay đổi cơ bản trong nghệ thuật Việt Nam.
Lấy cảm hứng từ những tông màu đặc biệt và nguồn lực tiềm ẩn của sơn mài đen huyền thoại trong các ngôi nhà và chùa chiền, hai nghệ sĩ người Pháp đã thôi thúc các sinh viên mỹ thuật Việt Nam khám phá nghệ thuật sơn mài. Sự khích lệ của họ sau này đã đánh thức lòng tự hào dân tộc, từ đó cho ra đời dòng tranh sơn mài, đây thực sự là một đóng góp to lớn cho nền mỹ thuật Việt Nam. Các nghệ nhân Trần Văn Cẩn, Phạm Hậu và Nguyễn Gia Trí đã đi tiên phong trong việc phát triển công nghệ nghệ thuật sơn mài, từ trang trí hoa văn kiến ​​trúc đơn giản hoặc các sản phẩm thủ công trong đình, chùa đến tranh trang trí và tranh sơn mài hiện đại. Họ hăng hái tạo ra các tác phẩm nghệ thuật, áp dụng các kỹ thuật sơn mài truyền thống trong khi thử nghiệm các kỹ thuật mới. Mục tiêu của họ là sử dụng linh hoạt các quy tắc của không gian và phối cảnh liên quan đến bố cục, hình dạng và hình thức, trong khi vẫn giữ được những đặc điểm vốn có khác của nghệ thuật hội họa tranh sơn mài.tranh sơn mài có giá trị lớn